การวิจัยกลุ่ม: คัมภีร์ศึกษาและมนุษยศาสตร์ดิจิทัล

มหาวิทยาลัยไฮเดลเบิร์ก ประเทศเยอรมนี ร่วมกับมหาวิทยาลัยโอตานิ ประเทศญี่ปุ่น จัดตั้งกลุ่มวิจัยร่วมขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและปรับปรุงการศึกษาคัมภีร์ของเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายในบริบทของสาขามนุษยศาสตร์ดิจิทัลซึ่งมีการพัฒนาอย่างรวดเร็ว

เมื่อวันศุกร์ที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 เวลา 14.15–15.45 น. ดร.สุชาดา ศรีเศรษฐวรากุล จากมหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับคณะทำงานโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย ได้บรรยายในหัวข้อ “คัมภีร์ใบลานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้: การสาธิตการสร้างฐานข้อมูลพระไตรปิฎกบาลี (สำรวจ, บันทึกภาพใบลานเป็นไฟล์ดิจิทัล และปริวรรต)

การบรรยายดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงกระบวนการสร้างฐานข้อมูลคัมภีร์ใบลานของพระไตรปิฎกบาลี ซึ่งดำเนินการโดยโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย (DTP) ประเทศไทย

ชุดบรรยายพิเศษออนไลน์ “พระไตรปิฎก: เดินหน้าศึกษา ก้าวหาอดีต”

ศูนย์พุทธศาสตร์ศึกษา DCI ได้จัดบรรยายพิเศษออนไลน์ในชุดหัวข้อ “พระไตรปิฎก: เดินหน้าศึกษา ก้าวหาอดีต” ซึ่งจัดขึ้นทุกวันเสาร์ ตั้งแต่วันที่ 26 พฤศจิกายน ถึง 25 ธันวาคม พ.ศ. 2564 ชุดบรรยายนี้ครอบคลุม 5 หัวข้อที่แตกต่างกัน โดยมีคณะทำงานโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย (DTP) ร่วมบรรยายในวันที่ 4 และ 11 ธันวาคม

ดร.สุชาดา ศรีเศรษฐวรากุล ได้บรรยายในหัวข้อที่ 2 เรื่อง “ใบลาน 4 สายจารีตสำคัญของพุทธเถรวาท” และดร.บรรเจิด ชวลิตเรืองฤทธิ์ ได้บรรยายในหัวข้อที่ 3 เรื่อง “จากคัมภีร์ใบลานสู่พระไตรปิฎกฉบับวิชาการ” ตามลำดับ

บรรยายออนไลน์เรื่องภาพชาดกในประเทศไทยก่อนพุทธศตวรรษที่ 24

ดร.ชาคริต แหลมม่วง บรรยายในหัวข้อ “ภาพชาดกในประเทศไทยก่อนพุทธศตวรรษที่ 24: ความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์และคัมภีร์” ผ่านระบบ Zoom ในวันพฤหัสบดีที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 เวลา 13.00–16.00 น. กิจกรรมนี้จัดโดยศูนย์พุทธศาสตร์ศึกษา DCI

จัดงานสัมมนานานาชาติเกี่ยวกับภาษาบาลีและคัมภีร์พระไตรปิฎก ครั้งที่ 3 (ออนไลน์)

"เพื่อตอบสนองต่อสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ศูนย์วิจัยพระไตรปิฎก (TRC) ได้จัดงานสัมมนานานาชาติ (ออนไลน์) ผ่านระบบ Zoom เกี่ยวกับภาษาบาลีและคัมภีร์พระไตรปิฎก โดยมีนักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิจากหลากหลายประเทศเข้าร่วม นำเสนอผลงานวิจัยและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ร่วมกัน

การนำเสนอในปีนี้มุ่งเน้นการศึกษา “ศัพท์คำต่าง (variant readings)” ที่ค้นพบในคัมภีร์มัชฌิมนิกาย เพื่อส่งเสริมความเข้าใจเชิงลึกในการศึกษาคัมภีร์พระไตรปิฎก"

จัดงานประชุมกลุ่มอนุรักษ์และศึกษาคัมภีร์พระไตรปิฎกใบลาน ครั้งที่ 2

โครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัยจัดการประชุมคณะกรรมการประจำปีครั้งที่ 2 เพื่อรายงานความก้าวหน้าแก่คณะกรรมการเกี่ยวกับการสำรวจคัมภีร์และการแปลงเป็นข้อมูลดิจิทัล ซึ่งดำเนินการโดยโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย (DTP) และหน่วยงานที่ร่วมมือกันตลอดปีที่ผ่านมา

นอกจากนี้ พระมหานันทวัฒน์ ธมฺมนนฺโทและพระมหาธนธรณ์ ธมฺมวิริโย ซึ่งเป็นตัวแทนจากโครงการฯ ได้นำเสนอผลการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับข้อมูลคัมภีร์ใบลานในท้องถิ่น ที่เก็บรักษาไว้ ณ วัดมหาธาตุ จังหวัดยโสธร และในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

จัดงานสัมมนาพระไตรปิฎกวิชาการด้านเทคโนโลยีกับใบลาน

ศูนย์มนุษยศาสตร์ดิจิทัล (DHC) ได้จัดงานสัมมนาพระไตรปิฎกวิชาการด้านเทคโนโลยีกับใบลาน เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลคัมภีร์ใบลาน โดยการสัมมนาครั้งนี้ประกอบด้วยการนำเสนอที่น่าสนใจจำนวน 3 หัวข้อ ได้แก่

• "ดัชนีข้อมูลใบลาน (Index Database of Manuscripts)" โดย รองศาสตราจารย์ ดร. จีรยุทธ ไชยจารุวณิช และดร.ปภังกร อิ่นแก้ว ภาควิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
• "การนำเสนอข้อมูลหนังสือใบลานอีสานด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS)" โดย อาจารย์จตุภูมิ จวนชัยภูมิ ภาควิชาเทคโนโลยีสารสนเทศ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
• "เทคโนโลยีเพื่อการสืบทอดพุทธธรรมในยุคดิจิทัล" โดย ดร. สุมัชญา หาญสุขวรพาณิช นักวิเคราะห์ระบบข้อมูลศูนย์มนุษยศาสตร์ดิจิทัล โครงการพระไตรปิฎกวิชาการ

เข้าร่วมการประชุมวิชาการนานาชาติด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์

ในวันที่ 11 และ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ตัวแทนจากโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย (DTP) ได้เข้าร่วมการประชุมวิชาการนานาชาติด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ครั้งที่ 15 (IC-HUSO 2019) ซึ่งจัดโดยคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น การบรรยายพิเศษ (Keynote Address) จัดโดย ศาสตราจารย์ ดร. Manfred Hutterจากมหาวิทยาลัยบอนน์ ประเทศเยอรมนี โดยการบรรยายมุ่งเน้นหัวข้อ “ศาสนาและการพัฒนาในสังคมพหุวัฒนธรรม” ซึ่งนำเสนอแนวคิดอันมีคุณค่าเกี่ยวกับการศึกษาศาสนาต่าง ๆ ในยุคโลกาภิวัตน์

จัดงานสัมมนานานาชาติเกี่ยวกับภาษาบาลีและคัมภีร์พระไตรปิฎก ครั้งที่ 2

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ศูนย์วิจัยพระไตรปิฎก (TRC) ได้จัดงานสัมมนานานาชาติเกี่ยวกับภาษาบาลีและคัมภีร์พระไตรปิฎก ครั้งที่ 2 ณ ศูนย์พุทธศาสตร์ศึกษา DCI จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

การสัมมนาครั้งนี้มีการนำเสนอผลงานจากนักวิชาการจำนวน 10 ท่าน โดยมุ่งเน้นการศึกษาคำอ่านต่าง (variant readings) ในคัมภีร์มัชฌิมนิกาย ทั้งนี้ ยังได้รับข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะอันเป็นประโยชน์จากศาสตราจารย์ ดร. G. A. Somaratne จากมหาวิทยาลัยฮ่องกง และดร. Yukio Yamanaka ซึ่งสามารถนำไปใช้ในการพัฒนางานวิจัยให้ดียิ่งขึ้นต่อไป

จัดงานประชุมกลุ่มอนุรักษ์และศึกษาคัมภีร์พระไตรปิฎกใบลาน ครั้งที่ 1

ระหว่างวันที่ 27–28 กันยายน พ.ศ. 2562 ศูนย์อนุรักษ์และศึกษาคัมภีร์ (MPSC) ได้จัดการประชุมคณะกรรมการครั้งแรก โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านอักษรโบราณจากหน่วยงานและมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เข้าร่วม อาทิ หอสมุดแห่งชาติ สมาคมอนุรักษ์คัมภีร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ และมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ โดยการประชุมครั้งนี้มุ่งเน้นการวางแผนความร่วมมือในด้านต่าง ๆ เช่น การสำรวจคัมภีร์ การพัฒนาฐานข้อมูล และการเผยแพร่องค์ความรู้

ร่วมงาน “อุบลใบลานเสวนา ครั้งที่ 1”

ระหว่างวันที่ 16–17 สิงหาคม พ.ศ. 2562 คณะทำงานโครงการพระไตรปิฎกฉบับธรรมชัย (DTP) ได้เข้าร่วมงาน ""อุบลใบลานเสวนา ครั้งที่ 1” จัดโดยคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ร่วมกับพิพิธภัณฑ์วัดมณีวนาราม จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความสนใจในการศึกษาคัมภีร์ใบลาน

ในพิธีเปิด พระเทพวราจารย์ ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการศึกษาคัมภีร์ใบลานอย่างจริงจัง ไม่ปล่อยให้คัมภีร์ถูกเก็บเฉย ๆ ในตู้ เพราะคัมภีร์เป็นแหล่งข้อมูลอันล้ำค่า ทั้งในด้าน “หลักฐาน” “แนวคิด” และ “ธรรมะ”

ในวันเดียวกัน ตัวแทนอีกกลุ่มของ DTP ได้เข้าร่วมสัมมนาที่คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ ในหัวข้อเกี่ยวกับ "การสืบทอดพระไตรปิฎกบาลี 2,600 ปี"